Z historią pod butami


Coraz mniej w naszym krajobrazie dróg wiejskich bitych z kamienia polnego. Masowo zaczęły wymierać w dobie postępu i mechanizacji ustępując nawierzchniom asfaltowym. Odcinek widoczny na zdjęciach, wcale mały, bo blisko 500 metrowy uchował się na drodze z Jedwabna ku skrzyżowaniu rozwidlającemu się w stronę Lubicza, Torunia i Grębocina. Data powstania traktu kojarzy się z dziewiętnastym wiekiem, a z pewnością sięga co najmniej czasów początku XX w. Być może drogę nakazał wybudować gospodarujący majątkiem w latach 1882-1906 Oscar Streubing, który tak ochoczo modernizował zespół folwarczny. Za jego kadencji wybudowano kuźnię, spichlerz, wozownię, obory – wszystko z cegły. Przypuszczalnymi zleceniodawcami mogli być także wcześniejsi właściciele, małżeństwo Johann von Gosk i Józefina de domo Trzebuchowska panujący na jedwabieńskim dworze od 1846 do 1882 r. Na budowę drogi raczej nie poskąpiliby marek. Jednym z domniemanych źródeł zysku były odkryte w tym czasie pokłady żwiru – nad Drwęcą, na granicy pomiędzy Jedwabnem, a Młyńcem (Młyńcem Pierwszym). Towar transportowano koleją folwarczną na stację w Turznie, skąd przeznaczany był na rozbudowę pruskiej kolei wschodniej (Ostbahn) kończącej się w dawnych Ejtkunach (Eydtkuhnen | Eydtkau), a dzisiejszym Czernyszewskoje (Чернышевское). I jeśli już szermujemy nazwami to wypada wspomnieć o trzecim „wielkim reformatorze” wsi Janie Czarnowskim, czyli tym który w 1925 r. przechrzcił osadę z jakże ciekawie kojarzącej się nazwy Żyda na Jedwabno. Skąd się wzięła owa Żyda nie mam najmniejszego pojęcia, być może to jakieś zmutowane fonetyczne spolszczenie niemieckiej nazwy Seyde wzmiankowanej już w czasach krzyżackich.

[Fot. 1] Kamienny trakt – widok w stronę Grębocina | Jedwabno (gm. Lubicz, pow. toruński), 2013

[Fot. 2] Kamienny trakt – widok w stronę Jedwabna | Jedwabno (gm. Lubicz, pow. toruński), 2013

Do dawnej trasy tej nieistniejącej już kolejki [Rys. 1] obiecuję wrócić, tym bardziej że nieświadomie szedłem krótkim jej odcinkiem. Biała plama na mapie po drugiej stronie Drwęcy to pruska Terra Incognita. Tuż za rzeką kończył się świat, a zaczynała Kongresówka.

[Rys. 1] Fragment mapy z zaznaczonymi granicami wsi Jedwabno, orientacyjnym położeniem kamiennego traktu oraz trasą kolejki folwarcznej ze żwirowiska na dworzec w Turznie
Źródło: 2978 Gramtschen, 1878

3 thoughts on “Z historią pod butami

  1. Pingback: Młyny i granice | Kamień na kamieniu

  2. Pingback: W Biskupicach dwór budują | Kamień na kamieniu

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: