Prace renowacyjne na cmentarzu ewangelickim w Toruniu-Rudaku, 27-28.04.2013


Ledwo zdążyliśmy rozgrzać szpadle, a już przyjechały media: TVP Bydgoszcz – relacja TUTAJ i Radio Pomorza i Kujaw – materiał TUTAJ. Tylko fotograf z Nowości przyjechał o czasie, czyli wtedy gdy można było zaprezentować co udało się zdziałać. Zaczęliśmy w 9 osób wspomagani przez ochotników z parafii ewangelicko-augsburskiej z Torunia za co jesteśmy niezmiernie wdzięczni.

[Fot. 1] Prace na cmentarzu ewangelickim na Rudaku | Toruń (Rudak), 2013

[Fot. 2] Prace na cmentarzu ewangelickim na Rudaku | Toruń (Rudak), 2013

To tylko wstępne umocowanie postumentów w kształcie złamanego pnia dębu ze zdobieniem w formie liści. Takich „słupków” jest na cmentarzu co najmniej 14 sztuk.

[Fot. 3] Prace na cmentarzu ewangelickim na Rudaku | Toruń (Rudak), 2013

Wewnątrz jedynego zachowanego ogrodzenia znaleziono pod ziemią (z dużą ilością słoików) postument z nietkniętą tablicą inskrypcyjną.

[Fot. 4] Prace na cmentarzu ewangelickim na Rudaku | Toruń (Rudak), 2013

W niedzielę zabraliśmy się za obkopywanie pozostałości po największym z zespołów nagrobnych na tym cmentarzu – grobowcu prawdopodobnie należącym do rodziny Wiebusch, właścicieli rudackiej cegielni przed 1945 r. Kloce z piaskowca są na tyle ciężkie, że stawianie nie obejdzie się bez podnośnika do silników, tak jak to miało miejsce w Ciechocinku.

[Fot. 5] Prace na cmentarzu ewangelickim na Rudaku | Toruń (Rudak), 2013

Poniżej jeden z nagrobków dziecięcych. Bez obkopania ledwo co wystawał ponad trawę i nigdy nie ujrzelibyśmy jego zdobienia.

[Fot. 6] Jeden z nagrobków dziecięcych | Toruń (Rudak), 2013

Kolejne nagrobki wychodzą na światło dzienne.

[Fot. 7] Kolejne nagrobki wychodzą na światło dzienne | Toruń (Rudak), 2013

Tym samym ich część przestaje być anonimowa. Lista znanych zmarłych na cmentarzu na podstawie znalezionych inskrypcji powiększyła się z 4 do 10 osób.

[Fot. 8] Mogiła obmurowana Minny Pröhl | Toruń (Rudak), 2013

A to jedyny znaleziony do tej pory fragment krzyża ażurowego, choć podstawek do krzyży jest na cmentarzu 12 sztuk.

[Fot. 9] Fragment krzyża ażurowego wydobyty podczas prac | Toruń (Rudak), 2013

Za nami ok. 50 % obkopanych nagrobków, a potem klejenie, mycie, konserwacja. Mam nadzieję, że wszystkie osoby z Rudaku, które podczas prac ochoczo dopytywały się o szczegóły i obiecywały pomoc włączą się aktywnie w renowacje. Prace potrwają bez mała do końca maja. Jesteśmy na cmentarzu w każdą sobotę i niedzielę w godzinach 8-16. W nadchodzący weekend 4-5 maj również.

Zdjęcia z akcji można zobaczyć również TUTAJ, a informacje o cmentarzu łącznie z galerią i znalezionymi elementami z inskrypcjami na http://lapidaria.wikidot.com/cmentarz-ewangelicki-rudak

8 thoughts on “Prace renowacyjne na cmentarzu ewangelickim w Toruniu-Rudaku, 27-28.04.2013

  1. Na zdjęciu nr 2 widać „nieśmiertelny” kamień dwudziestoletniej Gertrud Fenske, zmarłej w 10 sierpnia 1908 roku. Rodzina Fenske miała tartak na Bydgoskim, potem cegielnię na Rudaku (dostarczali cegłę na budowę fortyfikacji). Tak się zastanawiam, czy to tylko zbieżność nazwisk, czy faktycznie mamy do czynienia z córką właściciela cegielni?
    A tak ten sam nagrobek wyglądał w maju 2008 roku.

    • Nazwisko „Fenske” było bardzo popularne w tych rejonach. W jakich latach mieliby posiadać cegielnię? Natrafiłem w księgach adresowych z lat 1908, 1912 i w nekrologach ze Słowa Pomorskiego z 1936 r., że właścicielami cegielni (były aż 3 w Rudaku) była rodzina Wiebusch. Podejrzewamy, że resztki nagrobka na fot. 5 to ich miejsce spoczynku. Podobno stały tam pomniki…
      Gustav Fenske napewno był kierownikiem szkoły w latach 1908-1919. Być może to jego córka.

  2. Pingback: Prace renowacyjne na cmentarzu ewangelickim w Toruniu-Rudaku, 04-05.05.2013 | Kamień na kamieniu

  3. Pingback: Renowacja cmentarza ewangelickiego w Toruniu – Rudaku, przy ul. Rudackiej 27 | Kamień na kamieniu

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: