Dreptanie po Kwidzynie #2


Część pierwszą kwidzyńskiej łazęgi zakończyłem, przy jedynej zachowanej kamienicy zwartej zabudowy od strony zachodniej. Strona południowa dawnej starówki posiada również swoją unikalną cząstkę sprzed 1945 r., kamienicę u zbiegu ul. Targowej 2 i ul. Braterstwa Narodów 50. Tak, komuś zależało mocno, by gzyms miał się  na czym trzymać.

[Fot. 1] Jedyna zachowana kamienica z pierzei południowej Starego Miasta (IV ćw. XIX w.) | Kwidzyn, 2013

Budynki poczty, obok dworców, nigdy jeszcze nie zawiodły mnie swoją wymowną pruskością.

[Fot. 2] Poczta (1911-1913) | Kwidzyn (ul. Braterstwa Narodów 50), 2013

Kawałek żółtej elewacji wchodzącej w kadr [Fot. 2] to skromna kamienica mieszczańska. Najciekawiej prezentuje się secesyjny witraż nad drewnianymi drzwiami.

[Fot. 3] Secesyjny witraż nad drewnianymi drzwiami domu (ok. 1900 r.) | Kwidzyn (ul. Braterstwa Narodów 48) 2013

Naprzeciw poczty dawny Wyższy Sąd Krajowy. To potężne gmaszysko, z trudem mieszczące się w kadrze przy zwartej zabudowie. Nad wejściami okna z niszami, w których umieszczono reliefy nawiązujące do przymiotów sądu. W czasach świetności przyciągał napisem Jedem Gerichtichkeit, umieszczonym na elewacji widocznej na zdjęciu  i  zlikwidowanym w 1945 r.

[Fot. 4] Jedno z wejść do byłego Wyższego Sądu Krajowego (1798-1801) | Kwidzyn (ul. Braterstwa Narodów 59), 2013

[Fot. 5] 1 – zdobienia nad drzwiami po stronie zachodniej: tarcza, miecz, wąż, hełm, sowa o rozpostartych skrzydłach, korona i berło; 2 – zdobienia nad drzwiami po stronie wschodniej: otwarta księga, fragment wieńca laurowego, rózgi liktorskie, rękojeść miecza | Kwidzyn, 2013

Gdzie by się nie obejrzeć ul. Braterstwa Narodów obsadzona jest przez same zabytki. Mamy m. in. budynek służący za konsulat Polski w latach 30. XX w., kamienicę będącą od 1946 r. siedzibą Nadleśnictwa Kwidzyn oraz pustostan, którego budulec – żółta cegła – od razu skojarzył mi się z dworcem.

[Fot. 6] Dawny konsulat Polski (ok. 1900 r.)  | Kwidzyn (ul. Braterstwa Narodów 65), 2013

[Fot. 7] Siedziba nadleśnictwa (IV ćw. XIX w.) | Kwidzyn (ul. Braterstwa Narodów 67), 2013

[Fot. 8] Dom z żółtej cegły (pocz. XX w.) | Kwidzyn (ul. Braterstwa Narodów 60), 2013

Pora na poszukiwanie kwidzyńskch cmentarzy. W drodze na dawny ewangelicki mijam deptak na ul. Piłsudskiego, budynek superintendentury oraz spichlerz. Z trzech powyżej wymienionych obiektów najgorzej w moich oczach wygląda deptak i budynki wzdłuż niego. Spójrzcie co zrobiono dawnemu kinu Tęcza, służącemu niegdyś jako kasyno cywilne, a w latach 1935-1945 jako kinoteatr. W oryginale kolor był „budyniowo-beżowy”.

[Fot. 9] Dawne kino „Tęcza”, a dawniejsze kasyno cywilne (ok. 1850 r.) | Kwidzyn (ul. Piłsudskiego 4), 2013

Dom superintendenta ewangelickiej parafii katedralnej to jedyny oprócz katedry (w latach 1578-1945 w rękach ewangelików) akcent sakralny tej części wyprawy. Skutecznie pominąłem budynek dawnej synagogi, kościół rzymskokatolicki pw. Św. Trójcy, kaplicę metodystów i kaplicę ewangelicką, robiąc sobie pretekst to odwiedzenia Kwidzyna w przyszłości. Sam budynek nie odbiega od innych tego typu, a dziś mieści się w nim przychodnia.

[Fot. 10] Dom superintendenta (1863-1864) | Kwidzyn (ul. Zbożowa 1), 2013

Spichlerz pełni dziś rolę klubu muzycznego. Wchodząc tam nie pomińcie drzwi dla personelu. To drugie drzwi do Marienwerder. Stosowny napis Was przekona.

[Fot. 11] Spichlerz (k. XIX w.) | Kwidzyn (ul. Magazynowa 11), 2013

[Fot. 12] Drugie „drzwi do Marienwerder” | Kwidzyn, 2013

Jak to się stało, że pominąłem najstarszy cmentarz miejski Św. Jerzego splantowany w 1827 r. i po dziś dzień służący jako park na Placu Plebiscytowym? Doprawdy nie wiem. Wystarczyło zerknąć na prawo od drzwi na [fot. 12] i przejść raptem 80 m. Widocznie to miasto naprawdę chce bym je odwiedził po raz drugi. Zobaczmy co słychać na dawnym cmentarzu ewangelickim. Prawie 4ha zamieniły się w park miejski z fontanną i placem zabaw.

[Fot. 13] Na terenie byłego cmentarza ewangelickiego (1827-1974) | Kwidzyn (ul. Hallera), 2013

[Fot. 14] Kamień upamiętniający nieistniejący cmentarz ewangelicki (1827 – 1974) | Kwidzyn (ul. Hallera), 2013

Nie lepiej jest na dawnym cmentarzu rzymskokatolickim usytuowanym przy tej samej ulicy. Nekropolia pełniła funkcję cmentarza wojennego dla żołnierzy z I wojny światowej. Tu ostały się jedynie resztki po bramie cmentarnej. Tabliczka upamiętniająca podaje rok likwidacji 1997.

[Fot. 15] Teren po cmentarzu rzymskokatolickim i wojennym z I wojny światowej (1911 – 1997) | Kwidzyn (ul. Hallera), 2013

Podążając na cmentarz żydowski mijam fragment zabudowań Królewskiej Szkoły Podoficerskiej zbudowanej za kontrybucję francuską. Rozbudowa kompleksu zajęła 30 lat.

[Fot. 16] Zabudowania Królewskiej Szkoły Podoficerskiej (1879) | Kwidzyn, 2013

[Fot. 17] Jedna z wież Królewskiej Szkoły Podoficerskiej | Kwidzyn, 2013

 

Dalsza część Kwidzyna (po)cmentarnego i (po)koszarowego w następnym odcinku.

4 thoughts on “Dreptanie po Kwidzynie #2

  1. Drobna korekta terminologiczna do fot.4: otóż przedstawia ona Wyższy Sąd Krajowy, a nie Ziemski, bo tak tłumaczy się nazwę „Oberlandesgericht”!

    • Racja! W pełnym brzmieniu Königliche Oberlandesgericht zu Westpreußen to Wyższy Sąd Krajowy. Każda prowincja pruska posiadała takowy, podobno od 1808 r. Zarówno wtedy jak i dziś to sąd drugiej instancji – odpowiednik polskiego sądu apelacyjnego. I dlatego zmieniłem to w swoim tekście. O wiele trudniej będzie jednak namówić na to wszystkich speców od pruskiego Kwidzyna uparcie tytułujących go jako „Sąd Ziemski” lub „Wyższy Sąd Ziemski” zarówno w literaturze, jak i stronach internetowych. Pojęcie sądu ziemskiego jest właściwe tylko dla I Rzeczypospolitej, o ile się nie mylę.
      W czasach świetności na budynku był napis „Jedem Gerichtichkeit”.

      Brockhaus Lexicon, Bd. 3, 1837, s. 318 – LINK;
      Rechts- und Wirtschaftsworterbuch. Słownik prawa i gospodarki, pod red. Bogusława Banaszaka, t. II, 2005, s. 465

  2. Pingback: Dreptanie po Kwidzynie #3 | Kamień na kamieniu

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: