Dreptanie po Chojnicach #1


Pierwszą rzeczą, która przykuła moje oko natychmiast po postawieniu stopy na chojnickiej ziemi był… zegar dworcowy. Trochę cieszy, trochę śmieszy. Cudak w antykopodobnych detalach. Jednak o ile przyjemniej mierzyć upływający czas z pomocą mechanizmu nawiązującego stylem do pierwszych lat świetności niż kwadratowym, często brudnym zegarem dworcowym o wskazówkach topornych niczym chłopskie paluchy. Niech kurtyna milczenia opadnie ze świstem na te dworce gdzie zegary zatrzymały się i od kilku dobrych lat wskazówki nie drgnęły choćby o minutę. Mimo, że ruch pociągów nadal w tych miejscowościach trwa. W swej tykającej mądrości widocznie wiedziały lepiej kiedy wybiła ostatnia godzina budynku do niedawna będącego jedynym oknem na świat.

[Fot. 1] Dworcowy zegar | Chojnice, 2013

Znamy już godzinę, w której przybyłem do Chojnic, wypada też wyznać, że nie przygotowywałem się specjalnie do tej wyprawy powierzając się pod opiekę rodowitej chojniczanki. Moją przewodniczką po nieodgadnionym labiryncie ulic była najprawdziwsza Kaszubka, jeszcze do niedawna rezydująca w Czechach i spisująca swoje wojaże na http://kaszubkawczechach.wordpress.com/. Dzięki Niej miałem możność poznać miasto od strony reprezentacyjnej i tej zakulisowej.

Dworzec w Chojnicach od strony wjazdu co nieco przypomina ten w Toruniu. W tym roku przypada 140 rocznica jego otwarcia. Sąsiedztwo zdominowała pękata kolejowa wieża ciśnień. Musiałaby zrzucić sporo kilogramów, by upodobnić się do będącej na wiecznej diecie wieży miejskiej.

[Fot. 2] Dworzec PKP (1871-1873) od strony wjazdu | Chojnice, 2013

[Fot. 3] Kolejowa wieża ciśnień (1910) | Chojnice, 2013

Naprzeciw wjazdu na dworzec stoi sobie obelisk ku czci pomordowanych w czasie II wojny światowej kolejarzy węzła chojnickiego. Cmentarne nawyki kazały mi uważnie obejrzeć obelisk dookoła, ale nie o oczywistych oczywistościach będę się tu rozpisywać… Zwróćcie  raczej uwagę na napis uwypuklający dziejową niepewność: czy zbirom należy się litera wielka, czy też mała?

[Fot. 4] Fragment napisu na obelisku poświęconym zamordowanym kolejarzom węzła chojnickiego | Chojnice (ul. Dworcowa), 2013

Przyzwyczaiłem czytelników do prezentowania budynków wykonanych przed 1920 r. Ot, taka pruska dewiacja. Chojnicom architektury z okresu zaboru, jak wiadomo, nie brakuje. Jednak udało się mnie zaskoczyć samotną wyspą śródmiejskiego modernizmu.  Samotną, bo w żadnym fragmencie miasta nie tworzą one zwartego archipelagu. W spisie zabytków budowli z międzywojnia figuruje nawet nie 10 sztuk.  Ta prezentowana poniżej najwymowniej podkreśla walory chojnickiego modernizmu.

[Fot. 5] Samotna wyspa śródmiejskiego modernizmu (1936) | Chojnice (ul. Dworcowa 26), 2013

Czy pięćdziesięcioletnia różnica wieku jest jakąkolwiek przeszkodą w związku? Ależ skąd, oto mariaż ubogiej w zdobienia kamienicy z lat 10. z chłopem na schwał z lat 60. XX w.

[Fot. 6] Kamienica (lata 10. XX w.) i blok (lata 60. XX w.) | Chojnice (ul. Warszawska 27 i 29), 2013

Gdzieś wyczytałem, że od czasu wybudowania połączenia kolejowego z Bydgoszczą, Chojnice zaczęły ciążyć w jej stronę, a nie jakby się wydawało ku Gdańsku. Z administracyjnego punktu widzenia proces ten został ułatwiony za sprawą województwa bydgoskiego, w obrębie którego funkcjonował powiat chojnicki (1945-1998). Czy możliwe jest, aby taka tendencja zaistniała już wcześniej? Na ten temat nie posiadam żadnych danych poza osobistym odczuciem, a uczucie bydgoskiego déjà vu towarzyszyło mi co najmniej raz podczas zwiedzania. Choćby tu na ul. Drzymały. Myślę, że bydgoszczanie mogliby nie zauważyć gdybyśmy „dolepili” sfotografowany fragment trasy do ul. Zamoyskiego lub ul. Mazowieckiej.

[Fot. 7] Bydgoskie déjà vu | Chojnice (ul. Drzymały), 2013

Czas na detale. Kamienna kobieca twarz prawdopodobnie nie robi większego wrażenia na zaznajomionych z niuansami kamienic dajmy na to Bydgoskiego Przedmieścia lub Mokrego, ale najprawdziwsza rzeźba – niewiasta umiejscowiona w specjalnej niszy pośrodku kamienicy ciekawi, podobnie jak rosyjskie napisy, których obecność bądź co bądź stanowi rarytas. Niestety nie udało mi się rozszyfrować całości tekstu. Był zbyt zamazany. Kamienica z rosyjskim napisem znajduje się naprzeciw domu z twarzą.

[Fot. 8] Detal domu z 1912 r. | Chojnice (ul. Piłsudskiego 41), 2013

[Fot. 9] Zamazany rosyjski napis | Chojnice (ul. Piłsudskiego 40), 2013

[Fot. 10] Rzeźba na kamienicy | Chojnice (ul. Piłsudskiego 9), 2013

Państwo pozwolą, jeszcze jedna kamienica. Bogato zdobione elewacje i balustrady balkonowe, które warto zobaczyć z bliska na własne oczy. U góry… w miejscu interesująco wykończonego użytkowego poddasza wszczepiono socrealizm.

[Fot. 11] Kamienica secesyjna z wszczepionym socrealizmem (1896) | Chojnice (ul. Piłsudskiego 15), 2013

W Chojnicach wzorem wielu miast i miasteczek zaboru pruskiego spełnia się zasada, że jednym z miejsc gdzie tworzono reprezentacyjne kamienice i wille bywa trakt łączący centrum z dworcem. W naszym przypadku jest to ul. Piłsudskiego, dawna Bahnhofstraße, która kończy się skrzyżowaniem z ul. Sukienników. Jakby z niecki pną się ku górze wieże kościelne, obowiązkowy element starych grodów.  Chojniczanie mogą pochwalić się metryką ciut młodszą od toruńskiej; pierwsze wzmianki zanotowano już w 1275 r. Stojąc na skrzyżowaniu zerkam w stronę Chojnickiego Domu Kultury. Czyn 25-lecia PRL krzewiący X muzę na kościach dawnych Konitzerów. Znak to niewątpliwy, że za kilka kroków zacznę zgłębiać tajemnice  chojnickich nekropolii, o których będzie w następnym odcinku.

[Fot. 12] Widok na dachy i wieże starego miasta ze skrzyżowania ul. Swarożyca z ul. Sukienników | Chojnice, 2013

[Fot. 13] Napis-płaskorzeźba na ścianie dawnego kinoteatru (1970) | Chojnice (ul. Swarożyca 1), 2013

 

3 thoughts on “Dreptanie po Chojnicach #1

  1. Pingback: Dreptanie po Chojnicach #3 | Kamień na kamieniu

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: