Młyny i granice


W ostatnią sobotę, pod patronatem dziennika Nowości, ruszyła kolejna wakacyjna edycja wycieczek w miejsca mało znane i trudno dostępne. Tym razem na cel został wzięty podtoruński Lubicz, a nawet dwa Lubicze: Dolny i Górny albo Pruski i Rosyjski, jak kto woli. Trasa doskonale wpisała się w treść bloga. Do tej pory oprowadzałem Państwa wirtualnie po przysiółkach Lubicza Dolnego: AntoniewoLampuszMałgorzatowoWilczy Młyn. Czas pokazać centrum. Zgłębialiśmy tajemnice lubickich młynów, do których na co dzień zwykły śmiertelnik nie ma wstępu, przekraczaliśmy dawną granicę prusko-rosyjską i porównywaliśmy stan budynków z czasem ich świetności, uwiecznionym na starych pocztówkach.

Nasza przewodniczka opowiadała o prusko-rosyjskich animozjach z wielką swadą. Nikt z uczestników łącznie ze mną nie miał pojęcia, że I wojna światowa mogła wybuchnąć właśnie w Lubiczu, a nie na Bałkanach. Wszystko przez konflikt między właścicielami młynów po dwóch stronach granicy, który przez rozbuchaną atmosferę polityczną sprzed lat stu znalazł swoje ujście w gabinetach ministerstw spraw zagranicznych Niemiec i Rosji. Swoje dołożyli też rosyjscy pogranicznicy strzelający do balonów…  Szkoda, że ta obfitująca w ciekawostki wieś gminna nie doczekała się dotychczas żadnej monografii. Dokładniejsze zestawienie zabytków Lubicza przedstawię w nieodległej przyszłości. Poniżej zdjęcia z wycieczki.

[Fot. 1] Przy ul. Lipnowskiej | Lubicz (Lubicz Górny), 2013

Ul. Boczna kryje w sobie dwie największe tajemnice, nie do końca zresztą rozwiązane. Obskurna na pierwszy rzut oka dobudówka okazała się być komorą celną. Tuż za nią dawna kaplica o rysach neogotyckich – pierwotnie imanentny składnik komory celnej. Oficjalnie jest to była rzymskokatolicka kaplica Św. Wacława z końca XIX w. Istnieje jednak domniemanie, że co najmniej do końca I wojny światowej pełniła charakter świątyni prawosławnej. Po 1945 r. do tych obiektów dobudowano coś w rodzaju bloku pgrowskiego dla pracowników młyna.

[Fot. 2] Była komora celna rosyjskich pograniczników | Lubicz (Lubicz Górny), 2013

[Fot. 3] Przed nieczynną  kaplicą Św. Wacława | Lubicz (Lubicz Górny), 2013

[Fot. 4] Kaplica od strony zachodniej| Lubicz (Lubicz Górny), 2013

Po drodze nie zabrakło interesujących składników krajobrazu. Otóż po drugiej stronie ul. Bocznej pasie się najprawdziwsza lama. W czasach zaboru stała tu izba rewizyjna do sprawdzania towarów i zwierząt.

[Fot. 5] Lama na lubickiej łące | Lubicz (Lubicz Górny)

Dom przy Lipnowskiej 1 w bezpośrednim sąsiedztwie młynów i wciąż używana kamienna droga. Jeden z kamiennych traktów z pobliskiej okolicy pokazywałem TUTAJ.

[Fot. 6] Kamienna droga przy Lipnowskiej 1 | Lubicz (Lubicz Górny), 2013

[Fot. 7] Spichlerz rosyjski | Lubicz (Lubicz Górny), 2013

Most nad Drwęcą łączący Lubicz Rosyjski (Górny) z Lubiczem Pruskim (Dolnym). W przeszłości drewniany most łączący oba Lubicze rozpięty był obok współczesnego, w miejscu gdzie ul. Boczna schodzi ku Drwęcy. Pruska komora pełniła potem funkcję poczty, obecnie jest budynkiem mieszkalnym. W miejscu pokazanym na [fot. 9] była drewniana budka dla weterynarza sprawdzającego dobrostan zwierząt przekraczających granicę.

[Fot. 8] Most nad Drwęcą | Lubicz (Lubicz Górny), 2013

[Fot. 9] W miejscu gdzie pierwotnie przechodził most graniczny | Lubicz (Lubicz Górny), 2013

[Fot. 10] Tu stała budka dla weterynarza rosyjskiego | Lubicz (Lubicz Górny), 2013

Przekraczamy granicę. Pierwszym budynkiem, z którym mieli do czynienia dawni mieszkańcy zaborów była pruska komora celna. Dobudówka została stworzona specjalnie dla pracujących tam kobiet. Dla jednych ślad feminizmu, dla innych seksizmu,

[Fot. 11] Dawna pruska komora celna | Lubicz (Lubicz Dolny), 2013

W Lubiczu Dolnym na uwagę zasługuje dawny budynek dworca kolejowego. Nie wiem dlaczego, ale przechodząc koło niego już bodaj trzeci raz, nie zrobiłem ani jednego zdjęcia od strony torów. Muszę to nadrobić, w zamian za to widok na dworzec od strony ulicy. Otwarta w 1902 r. linia kolejowa połączyła Lubicz Dolny z Toruniem (stacja Toruń Mokre). Odcinek mierzył niecałe 11 km i wszelki ślad w postaci torów po nim zniknął.

[Fot. 12] Dawny dworzec kolejowy – widok od ul. Dworcowej | Lubicz (Lubicz Dolny), 2013

Skrzyżowanie ul. Dworcowej, Szkolnej i Młyńskiej. Stoimy przy dawnej preparandzie ewangelickiej i podziwiamy dawny dom naczelnika urzędu celnego, który mieszkał tam wraz z co ważniejszymi urzędnikami.

[Fot. 13] Dom naczelnika urzędu celnego | Lubicz (Lubicz Dolny). 2013

Wreszcie młyny po stronie pruskiej.

[Fot. 14] Zespół młynów pruskich | Lubicz (Lubicz Dolny), 2013

[Fot. 15] Dawny dom dyrektora młyna | Lubicz (Lubicz Dolny), 2013

[Fot. 16] Na terenie młynów pruskich | Lubicz (Lubicz Dolny), 2013

Na ścianie młyna zauważyć można tzw. marki, służące do monitorowania pęknięć w murze. Pękać musiało bardzo często aż do początku lat 80. Kilkadziesiąt sztuk marek znajdziemy bez trudu.

[Fot. 17] Marki na ścianie młyna | Lubicz (Lubicz Dolny), 2013

[Fot. 18] Widok na rosyjską stronę | Lubicz (Lubicz Dolny), 2013

Relacja w o wiele ciekawszej fotograficznie odsłonie – TUTAJ i TUTAJ.

Relacja prasowa – TUTAJ

7 thoughts on “Młyny i granice

  1. Byłem i wszystko zobaczyłem oraz przeczytałem.

    Gdybym sam nie używał o wiele za mocnych środków wyrazu to bym rzekł. że przesadną jest emfaza parująca ze zwrotu zaczynającego się od „o wiele”. A tak mamy sprawozdania uzupełniające się. Teraz przyczajeni, czyhamy na relacje następnych uczestników. Wietrzę ucztę!

  2. Michał jak zwykle mnie nie słuchasz😛 Rewizjonnyj zał się nie zachował, komora się zachowała do dnia dzisiejszego. I nie strzelano do balkonów, tylko do balonów😛 I rewizja a rewizja osobista to różnica🙂 Na niemieckiej pocztówce był zły podpis. Lubickaja Tamożenia była gdzie kaplica, a rewizjonnyj zał gdzie lama. Rewizjonnyj zał to nie Zollkammer. Kropka.

    Piękne zdjęcia… Sprzedałam aparat w lepsze ręce!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: