Prace na cmentarzu ewangelickim w Łęgu Witoszynie #1


W kolaboracji z fundacją Ari Ari, Tak Trzeba odnawia cmentarz ewangelicki w Łęgu Witoszynie. Ta niewielka wieś położona nad Wisłą, naprzeciwko Włocławka kryje na nawet stromym wzniesieniu ostatni ślad po potomkach olędrów. Zielska narosło co niemiara i z początku czuliśmy się jak w dżungli. Zidentyfikowano tylko 16 nagrobków nie licząc mogiły zbiorowej obrońców Wisły z 1920 r. Kim było tychże ośmioro nieszczęśników, których pochowano na cmentarzu ewangelickim? Baza grobów wojennych stworzona przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa na ten temat milczy gdyż nie posiada obiektu na mapie. Bezpośrednie sąsiedztwo nagrobków z mogiłą ujawniło proceder, który na własny użytek zatytułowałem „zderzeniem pamięci”. Na mogiłę, w domyśle rokrocznie, kładzione są nowe sztuczne kwiaty. Stare wrzuca się w nagrobek ewangelicki, by nie zawadzały.  Mogile zafundowano nowy krzyż, stary dogorywa pod drzewem. I na niego przyjdzie kolej podczas renowacji. W końcu krzyż z ram okiennych to nie lada gratka.

[Fot. 1] Mogiła obrońców Wisły z 1920 r. | Łęg Witoszyn (gm. Fabianki, pow. włocławski), 2013

Wróćmy do cmentarza ewangelickiego. Absolutna większość ze znalezionych nagrobków posiada elementy inskrypcyjne. Najciekawszy posiada napis zrobiony ręcznie na jeszcze mokrej zaprawie do złudzenia przypomina kaligrafię w dziecięcym kajecie. Coś podobnego wykonano na obelisku w Oborach, aczkolwiek tutaj wygląda to o wiele kunsztowniej [Fot. 2].

[Fot. 2] Inskrypcja na nagrobku Olgi Fenske | Łęg Witoszyn (gm. Fabianki, pow. włocławski), 2013

Nie wiadomo gdzie pierwotnie stał obelisk upamiętniający Emila Papke. Znaleźliśmy go na zachodnim krańcu cmentarza. Wygląda na to, że spadł z furmanki i tym sposobem ocalał przed powtórnym wykorzystaniem. Zwróćcie uwagę na polską interferencje lingwistyczną. Zamiast niemieckiego im Jahr mamy tuż po podaniu roku polskie R. Polskie akcenty w niemieckojęzycznej przestrzeni cmentarnej są jak najbardziej usprawiedliwione, choć nie występują one tak często, jak sąsiedztwo „ruskiej” cyrilcy i „polskiej” łacinki na cmentarzach prawosławnych.

[Fot. 3] Obelisk upamiętniający Emila Papke | Łęg Witoszyn (gm. Fabianki, pow. włocławski), 2013

Po wycięciu krzaków niektóre tereny przypominały miejsca po wybuchu granatu aniżeli miejsce wiecznego spoczynku. Świadczy to o wyjątkowo żarliwej dewastacji cmentarza. Pracy nie ułatwiają mrówki, które trwale zadomowiły się wokoło nagrobka sfotografowanego poniżej.

[Fot. 4] Obraz żarliwej dewastacji | Łęg Witoszyn (gm. Fabianki, pow. włocławski), 2013

Trzy nagrobki fundowane przez cztery siostry z rodziny Lemke, do czasu ich sklejenia, zostawiam na potem. Oto znaleziska najmłodsze z ostatnich lat funkcjonowania cmentarza: kawałek lastryka z inskrypcją zawierającą 1942 rok oraz tzw. tabliczka tymczasowa, najprawdopodobniej również z pierwszej połowy lat 40. XX w.

[Fot. 5] Tabliczka tymczasowa | Łęg Witoszyn (gm. Fabianki, pow. włocławski), 2013

[Fot. 6] Najmłodszy datowany element zawierający inskrypcję | Łęg Witoszyn (gm. Fabianki, pow. włocławski), 2013

Części płyty poziomej zakrywającej mogiłę obmurowaną leżały w ziemi dookoła nagrobka. Udało się złożyć w pełni dwa spośród trzech takich rozbitych płyt. Mogiłę wypełniamy piaskiem, nakładamy dopasowane części płyty, uzupełniamy ubytki, a pod koniec… masujemy. W ten sposób Hermann Gatzke został złożony do kupy.

[Fot. 7] Składanie płyty poziomej nagrobka Hermana Gatzke | Łęg Witoszyn (gm. Fabianki, pow. włocławski), 2013

[Fot. 8] Na drugim planie druga złożona płyta pozioma | Łęg Witoszyn (gm. Fabianki, pow. włocławski), 2013

Kolejne prace zaplanowano na przełomie sierpnia i września: 31.08 – 01.09. 2013.

Więcej zdjęć i informacji o cmentarzu – TUTAJ.

One thought on “Prace na cmentarzu ewangelickim w Łęgu Witoszynie #1

  1. Pingback: Prace na cmentarzu ewangelickim w Łęgu Witoszynie #2 | Kamień na kamieniu

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: