W krainie wierzb, cegieł i krów #2


Tak jak zapowiadałem w części pierwszej, powtórnie przecinamy Kanał Główny i powoli, acz systematycznie pniemy sie ku stromiznie. Nie opuszczamy Kotliny Grudziądzkiej, idziemy tylko o jedną terasę wyżej. Dalej wędrujemy skrajem zbocza, wzdłuż którego prowadzi droga na Sztynwag. Aż po same Wielkie Łunawy towarzyszą nam krowy wypasające się pod wierzbami. Ochocze dotrzymywanie kroku i donośne muczenie mówiło, że musimy być od dawna oczekiwanymi gośćmi.

[Fot. 1] Kanał Główny | Wielkie Łunawy (gm. Chełmno, pow. chełmiński), 2013

[Fot. 2] Muczące stado | Wielkie Łunawy (gm. Chełmno, pow. chełmiński), 2013

Krowy tak skutecznie zaprzątnęły uwagę, że niemal nie zauważyliśmy towarzyszącej nam od dłuższego czasu czerwonej wieży kościoła poewangelickiego w Wielkich Łunawach.

[Fot. 3] Wieża kościoła poewangelickicego | Wielkie Łunawy (gm. Chełmno, pow. chełmiński), 2013

Zanim podejdziemy pod niego, najpierw w prawo ku cmentarzowi. Na rogu głównego skrzyżowania wsi remontowana dawna karczma.

[Fot. 4] Dawna karczma | Wielkie Łunawy (gm. Chełmno, pow. chełmiński), 2013

Tutejszy cmentarz mennonicki odnowiony został dzięki pracowitości mieszkańców wsi w 2009 r, którzy dużej nie chcieli patrzeć, jak zmarli leżą pośród pustych butelek w pozarastanych krzakami mogiłach. Podkreślić należy nie tylko samą sumienność, ale i troskę o to by wszystko robione było zgodnie z tradycją pochowanych tam potomków mennonitów. W nagrobkach nie znajdziemy sztucznych wiązanek o krzykliwych kolorach tylko prawdziwe kwiaty. Brama cmentarna jest skromna i gustowna w przeciwnieństwie do kowbojsko-betonowego glamouru w Błocie (gm. Unisław, pow. chełmiński). Renowacja na medal!!! Więcej o samej akcji w Wielkich Łunawach TUTAJ.

[Fot. 5] Brama cmentarna | Wielkie Łunawy (gm. Chełmno, pow. chełmiński), 2013

[Fot. 6] Jeden z nagrobków | Wielkie Łunawy (gm. Chełmno, pow. chełmiński), 2013

[Fot. 7] Tablica pamiątkowa | Wielkie Łunawy (gm. Chełmno, pow. chełmiński), 2013

Nieco więcej o cmentarzu – TUTAJ.

Przy jednym z gospodarstw ktoś założył babciny ogród. Bez przestrzeni wyznaczonych przez zasady feng-shui oraz minimalistycznej estetyki. Jego terytorium niczym grudziądzkiej Feste Coubiere wyznaczają forteczne słupki graniczne.

[Fot. 8] Słupek forteczny przed ogródkiem | Wielkie Łunawy (gm. Chełmno, pow. chełmiński), 2013

Poewangelicki kościół powstały w 1855 r. stał się samodzielną parafią katolicką pw. NMP dopiero w 1973 r. Był zamknięty. Koniecznie należy spojrzeć na rozety maswerków, w których wpisane są… ,no co my tu widzimy? Gwiazdy Dawida – tak przyjęło mówić się o symbolu syjonizmu, który potem stał się symbolem państwa Izrael umieszczonym na jego fladze. Sama gwiazda jako heksagram ma jednak prastary rodowód, który wykorzystywany był przez wiele kultur, religii i stowarzyszeń. Występuje m. in. w Biblii, w Kabale, nawet jako jeden z symboli masonerii.

[Fot. 9] Przed kościołem poewangelickim | Wielkie Łunawy (gm. Chełmno, pow. chełmiński), 2013

[Fot. 10] Gwiazda Dawida – heksagram w oknie kościoła | Wielkie Łunawy (gm. Chełmno, pow. chełmiński), 2013

Na ziemi chełmińskiej heksagramy możemy spotkać jeszcze choćby w oknie dawnej pastorówki w Kowalewie Pomorskim albo na murowanej stodole w Witkowie (gm. Chełmża, pow. toruński). O wiele więcej jest ich w województwie pomorskim. Przykłady zaprezentowano TUTAJ. We wsi zachował się także zespół młyński. Młyn parowy pełni funkcje mieszkalne, spichlerz co prawda rozebrano, za to utrzymany w dobrej kondycji jest dom młynarza.

[Fot. 11] Zespół młyński | Wielkie Łunawy (gm. Chełmno, pow. chełmiński), 2013

To nie wszystko, co można w tej wspaniałej wsi odnaleźć. Jest jeszcze drewniany dwór, kuźnia, dawny folwark Elisenthal, część rekreacyjna z oczyszczonym strumykiem i ławkami, jeszcze jeden cmentarz rodowy u podnóża tzw. Góry Zamkowej. Niewątpliwie sołtys i mieszkańcy potrafią dbać o swoje dziedzictwo kulturowe. Czasu na podziwianie atrakcji mieliśmy zbyt mało więc ruszyliśmy skrajem skarpy przez Gogolin skąd rozciąga się widok na nadwiślańskie pastwiska, położoną w dole Sosnówkę i Szynych, blokowiska grudziądzkiego osiedla Rządz, a nawet drugi brzeg Wisły – nizinę sartawicko-nowską.

[Fot. 12] Widok ze skarpy, w dole zabudowania wsi Szynych | Gogolin (gm. Grudziądz, pow. grudziądzki), 2013

[Fot. 13] Widok ze skarpy | Gogolin (gm. Grudziądz, pow. grudziądzki), 2013

 

[Fot. 14] Widok ze skarpy | Gogolin (gm. Grudziądz, pow. grudziądzki), 2013

Z olęderskich przestrzeni wybudzają nas ekrany akustyczne ustawione wzdłuż A1 w Sztynwagu.

[Fot. 15] Współczesność w poolęderskim krajobrazie | Sztynwag (gm. Grudziądz, pow. grudziądzki), 2013

Ponieważ każdy miał już w nogach te 25 km, w głowie zaś pociąg do domu to zgłębiane olęderskich pozostałości Sztynwagu i Małego Rudnika, przez który wędrowaliśmy powtórnie odbyło się w minimalnym zakresie. Przy naszej trasie spotkaliśmy dawne gospodarstwo drewniano-murowane pokryte strzechą, obecnie użytkowane jako kurnik oraz dawną szkołę ewangelicką służącą teraz za przedszkole.

[Fot. 16] Dom drewniany z murowaną częścią inwentarską | Sztynwag (gm. Grudziadz, pow .grudziądzki), 2013

[Fot. 17] Dawna szkoła ewangelicka | Mały Rudnik (gm. Grudziądz, pow. grudziądzki), 2013

Z chęcią znalazłbym się tam raz jeszcze.

[Fot. 18] Kulmer Stadtniederung | Gogolin (Kr. Kulm), 2013

4 thoughts on “W krainie wierzb, cegieł i krów #2

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: