Turkusowe konfabulacje


Jednym z zadań realizowanych za sprawą toruńskiego budżetu partycypacyjnego na 2015 rok jest upamiętnienie terenu po cmentarzu u zbiegu ulic Rubinowej i Turkusowej na Stawkach (zadanie ST0013 „Uszanujmy pamięć zmarłych” – pełna lista TUTAJ). O jego istnieniu przypomniano sobie gdy ok. 2004 roku zaczęto zbroić teren pod budownictwo jednorodzinne. Przedtem chyba tylko mieszkańcy ulicy Włocławskiej zdawali sobie sprawę, że wśród krzaków i traw stoją jakieś pozostałości nagrobków i kopczyki. Wszystko zostało splantowane ok. 2006 r. Na szczęście działka katastralna nie została przeznaczona pod budownictwo jednak mieszkańcy szybko rozjechali teren cmentarza autami czyniąc wygodny skrót do swoich posesji.

Wykonawcą zadania jest Wydział Środowiska i Zieleni UM w Toruniu. W jego ramach postanowiono uniemożliwić przejazd i parkowanie pojazdów mechanicznych oraz wykonać tablicę zawierającą rys historyczny cmentarza. Otoczono więc teren ciężkimi kamieniami. Świetnie, że zdecydowano się na działanie najprostsze. Bez radykalnej zmiany wyglądu z kostką Bauma i żwirkiem w roli głównej. Ze swojej strony sugeruję posadzenie świeżej trawy i większe uszczelnienie kamiennego muru. Następnie zamontowano z dwóch stron tabliczki informujące, że w tym miejscu znajdował się cmentarz… ewangelicki. I tu przysłowiowy szlag człowieka trafia, gdyż nie był to cmentarz ewangelicki tylko komunalny. Spoczywali na nim katolicy, ewangelicy oraz niewierzący; Niemcy, Polacy, a jak trzeba to także Cyganie; biedota, wyjęci spod prawa, samobójcy również. Był to ówczesny lewobrzeżny cmentarz komunalny, na którym grzebano wszystkich tych, którzy z jakiś powodów nie znaleźli się na cmentarzach parafialnych, zarówno katolickich jak i ewangelickich. Za czasów zaborów właścicielem takiego cmentarza była gmina wiejska, a nie parafia. Nadzór przeprowadzały władze powiatowe.

Tą fundamentalną różnicę próbowałem wyłuszczyć wraz z pozostałymi autorami Programu Ochrony Nekropolii Torunia (PONT) wykonaną na zlecenia Wydziału Środowiska i Zieleni UM w Toruniu. Zatem nie brak wiedzy wykonawcy tu zawinił, a najzwyklejsze lenistwo. Wystarczyło sięgnąć po zamówione opracowanie notabene dostępne w większości online – TUTAJ.

Cmentarz gminny założony w 1912 roku. Miał charakter komunalny, a nie wyznaniowy. Przyczyną powstania było przepełnienie istniejących cmentarzy ewangelickich wsi Rudak i Stawki, a także brak cmentarza komunalnego na terenie ówczesnej gminy Podgórz. Powstał na gruncie zakupionym od Augusta Sodtke, najbogatszego gospodarza Stawek. Po II wojnie światowej skazany na zapomnienie i dewastację. Jeszcze w 1994 r. stały 3 nagrobki, w tym postument z płaskorzeźbą w postaci wieńca laurowego przewiązanego wstęgą. Został splantowany w 2006 r.

Powyższy tekst napisany przeze mnie na podstawie opracowania PONT miał znaleźć się na tablicy informacyjnej. Tablicy jeszcze nie postawiono ponieważ w oczach dyrektora Wydziału Środowiska i Zieleni UM w Toruniu, Pana Szczepana Buraka, rys historyczny jest miałki, nudny i pozbawiony wyrazu. Zdaje się, że indolencja intelektualna przekroczyła kolejną granicę. Podobno szukają eksperta, który „ulepszy” im historię cmentarza. Proszę bardzo. Gwarantuję, że żaden historyk w Toruniu nie wyciśnie więcej informacji o tym cmentarzu. Wyszukane strzępki danych pochodziły z archiwów w Toruniu i Malborku. Pozostaje szperanie w ciemno po zasobach archiwów w Niemczech albo ulepszanie…

Wydaje mi się, że problem tkwi także gdzie indziej. Przecież nie godzi się aby taki najpiękniejszy, najbardziej gotycki i najważniejszy na świecie Toruń upamiętniał jakiś tam cmentarzyk dla klas niższych. Komunalny? Za komuny robili komunalne – tak się to chyba skojarzyło. No to pokolorujmy historię. Na turkusowo i rubinowo. Kogo to nie obchodzi czy komunalny czy ewangelicki? Tak Panie i Panowie urzędnicy grodu Kopernika, niektórzy z Was mają wybitne doświadczenie w ubarwianiu teraźniejszości Torunia. Cóż za problem pomalować historię miejsca wiecznego spoczynku. Zmarli nie wstaną, nie powiedzą jak było.

[Fot. 1] Widok u zbiegu ulic Turkusowej i Rubinowej | Toruń (Stawki), 2015

[Fot. 2] Teren dawnego cmentarza komunalnego | Toruń (Stawki), 2015

[Fot. 3] Kamienie uniemożliwiające wjazd na teren dawnego cmentarza | Toruń (Stawki), 2015

[Fot. 4] Kamienie na końcu skrótu od strony ul. Rubinowej | Toruń (Stawki), 2015

[Fot. 5] Południowa krawędź cmentarza | Toruń (Stawki), 2015

[Fot. 6] Błędny napis na południowej krawędzi cmentarza | Toruń (Stawki), 2015

[Fot. 7] Zachodnia krawędź cmentarza | Toruń (Stawki), 2015

[Fot. 8] Błędny napis umieszczony przy zachodniej krawędzi cmentarza | Toruń (Stawki) 2015

[Fot. 9] Wzdłuż zachodniej krawędzi przy ul. Rubinowej | Toruń (Stawki), 2015

[Fot. 10] Na cmentarzu leży rezerwuar kamienia. Czy będzie używany? | Toruń (Stawki), 2015

Zdjęcia terenu cmentarza sprzed 2015 r. oraz informacje – TUTAJ.

5 thoughts on “Turkusowe konfabulacje

  1. Powiem Ci, dość żałośnie wyszło to upamiętnienie cmentarza komunalnego. Te kamienie wyglądają na zupełnie przypadkowo zrzucone. Ich gabaryty sprawią, że prędzej czy później ktoś je przesunie i ludność będzie miała skrót i miejsce parkingowe. Nie tak to sobie wyobrażałem! Myślę, że aby zadanie było zrealizowane kamienie powinny zostać zastąpione porządnymi głazami w jakimś stopniu podobnymi do siebie, a może nawet ogrodzeniem ozdobnym w stylu tych, które stosuje się przy grodzeniu pomników. Albo coś pośredniego – kilka głazów połączonych łańcuchem kotwicznym. Sprawa ubarwiania opisu – ręce opadają! Życzę wytrwałości i siły w walce z materią urzędniczą.

    • Nic dodać nic ująć. Głazów powinno być więcej tak by tworzyły zwarty mur. Zieleń wewnątrz uporządkowana, tzn. świeża trawa, bo nawet porządnie nie zaorali tego skrótu. Co do tablicy zobaczymy, może będzie tak jak trzeba.
      Dziwię się bo na cmentarzu ewangelickim na Rudaku potrafili zainstalować porządny drewniane ogrodzenie.

      • Jakoś ludzie zapominają o przykazaniu „kochaj bliźniego swego…..” Jeżeli nie zasuwa do tego samego kościoła co oni,to nie „bliźni”… Samobójca? Grzesznik! Mierzi mnie głupota i dwulicowość ludzi. Jak usłyszą „ewangelik,Żyd,Cygan” to jakby diabła zobaczyli- a mogliby się mocno zdziwić,jakby poszukali swoich korzeni. Czekam na rozwój sytuacji. Aśka

      • To prawda. Jednak dopóki nie zobaczą w innym siebie samego nic się nie zmieni.
        Ten wątek naszkicowałem niejako pobocznie. Głównym problemem jest to, że pomimo materiałów związanych z cmentarzem wykonawcy nie raczyli się zapoznać i zrobili po swojemu ponieważ po raz kolejny „jakoś to będzie”/”nie takie rzeczy się robiło”/”co nas to obchodzi”. Niekompetencja i lenistwo – dwie największe wady skwapliwie hodowane za pieniądze podatników.

  2. Pingback: Turkusowe konfabulacje sprostowane | Kamień na kamieniu

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: