Szubińska to Łubinowa (?)


Na początku tego roku podczas łazikowania po opłotkach Podgórza natknąłem się na tabliczkę z nazwą ulicy. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że umieszczony napis nie ma nic wspólnego ze współczesną nazwą ulicy. W czerwcu powstała zagadka – TUTAJ, której na łamach bloga nie tknięto. Toruńska ulica Łubinowa znajduje się na Wrzosach. Położona jest równolegle pomiędzy Zagonową, a Słoneczną. Więc co u licha ta tabliczka robi na Szubińskiej?
Tak, to rozwiązanie zagadki nr 22. Tabliczka była umieszczona na domu przy ul. Szubińskiej 12. Odrzucając przypadkowe ozdobienie ściany oraz wątek sentymentalny mieszkańców, którzy jakimś cudem zamieszkiwali niegdyś przy Łubinowej i dlatego postanowili zawiesić tabliczkę w nowej siedzibie, wychodzi na to, że prawdopodobnie jest to tabliczka z okresu międzywojennego. Taką też odpowiedź usłyszałem od lokatora domu, który pozwolił zabrać tabliczkę przedstawicielom stowarzyszenia „Nasz Podgórz”. Po wyczyszczeniu znajdzie się na wystawie w zbiorach podgórskiej Izby Tradycji umieszczonej w Zespole Szkół nr 15 przy ul. Paderewskiego 5/11. Fajnie, ale dobrze byłoby udowodnić, że faktycznie międzywojenna Szubińska to Łubinowa. Zacznijmy od domu. Według toruńskiego Geoportalu zbudowano go w 1936 roku. Pozostałe idąc od początku ulicy do nr 12 powstały także w latach 30. XX w. Dalsze domy pojawiły się grubo po wojnie. Jednoznaczną odpowiedź mogłaby dać mapa Podgórza z tego okresu. Niestety w zasobach on-line mamy jedynie:

  1. Plan sytuacyjny obrębu gruntowego Podgórz, 1:50 000, z okresu międzywojennego – TUTAJ;
  2. Plan miasta Torunia, 1937 – TUTAJ; na mapę załapuje się centrum Podgórza;
  3. Plan miasta Torunia, ok. 1934 – TUTAJ; na mapę załapuje się centrum Podgórza;

Wszystkie powyższe plany okazują się być w naszym przypadku nieprzydatne gdyż albo na mapie mamy jedynie centrum Podgórza z nazwami ulic [2] i [3] albo tylko ulice z centrum mają podpisane nazwy [1]. Poszukajmy zatem spisu ulic w zasobach bibliotek cyfrowych. Znowu klops. Jedyna księga adresowa z okresu międzywojennego ujmująca ulice Torunia pochodzi z 1923 r. Figuruje w niej 15 ulic. Na podstawie spisu i umiejscowienia na podanych wyżej mapach pogdybajmy. Najbardziej podejrzana wydaje się być ulica Przedmieście Gniewkowskie. Nie znajduje się na mapach, a po nazwie możemy sądzić, że chodzi raczej o lokalizację w rejonie południowo-zachodnim, czyli gdzieś w kierunku Gniewkowa. Podejrzewam, że taką nazwę ulicy nadano dla zabudowań ciągnących się mniej więcej od wysokości cmentarza ewangelickiego nowego do dzisiejszej Poznańskiej 345. Najstarsze budynki sięgają 1890 r. Oficjalnie teren został przyłączony do Podgórza w 1900 (Stadtfeld Podgorz). W księdze adresowej z 1923 największy numer Przedmieścia Gniewkowskiego to 36. Zamieszkiwali tam w znakomitej większości robotnicy. Jednak w owym czasie poszukiwanego domu na Szubińskiej 12 jeszcze nie było. Do dyspozycji mam jeszcze artykuł profesora Andrzeja Mietza, Rozwój przestrzenny i budownictwo na Podgórzu w latach 1920-1938 umieszczony w tomie 11 „Rocznika Toruńskiego” z 1976. Tu w tabelce ulic z 1934 oprócz ul. Gniewkowskie Przedmieście widnieje jeszcze Szosa Bydgoska. Przecież przez dziesiątki lat aż do utworzenia węzła łączącego DK15 i DK10 właśnie Szubińską jechało się na Bydgoszcz. Jeżeli faktycznie dzisiejsza Szubińska to przedwojenna podgórska Szosa Bydgoska to skąd Łubinowa? Gdybanie, gdybaniem, bez zajrzenia do Inwentarza akt miasta Podgórza 1555-1938 autorstwa Ireny Janosz-Biskupowej się nie obejdzie.

[Fot. 1] Tabliczka z nazwą ul. Łubinowej na budynku przy ul. Szubińskiej | Toruń (Podgórz), 2015

[Fot. 2] Zdejmowanie tabliczki | Toruń (Podgórz), 2015

[Fot. 3] Wygląd z bliska | Toruń (Podgórz), 2015

[Fot. 4] Tabliczka od tyłu | Toruń (Podgórz), 2015

[Fot. 5] Pamiątkowa fotografia z trofeum | Toruń (Podgórz), 2015

[Fot. 6] Tabliczka po konserwacji trafi do zbiorów podgórskiej Izby Tradycji | Toruń (Podgórz), 2015

Ad hoc o tym jak sytuacja wygląda we wcześniejszych spisach i mapach. Najstarszą dostępną mapą Podgórza jest Messtischblatt z 1878 r. – TUTAJ. Wówczas interesujący nas teren określany jest jako Abbaue zu Podgórz, co najwłaściwiej można przetłumaczyć jako Podgórz-Wybudowanie. Następnym chronologicznie materiałem jest spis mieszkańców z 1897 r. Wg „450 lat toruńskiego Podgórza 1555-2005” był to pierwszy spis mieszkańców Torunia, w którym ujęto także mieszkańców Podgórza. Wśród wymienianych ulic mamy tu: Bromberger Strasse i Stadtfeld. Autorzy sugerują, że Szosa Bydgoska to przedłużenie dawnej Głównej zaś Pole Miejskie to tereny obecnej ulicy Drzymały i stawu miejskiego. Trudno jest mi zgodzić się z tym drugim stwierdzeniem. Obstawiałbym raczej, że wspomniany Podgórz-Wybudowanie stał się Polami Miejskimi jak widać to na mapie z 1909. W kolejnych dostępnych niemieckich spisach z 1908, 1912 i 1919 nie ma wzmianki o Szosie Bydgoskiej, a Stadtfeld nadal istnieją i są zamieszkałe. Kołomyja! A jeżeli dodamy, że na żadnej z map wydanych po 1936 a przed 1945 nie ma jakichkolwiek budynków przy naszej hipotetycznej Łubinowej – wbrew datom ich powstania z toruńskiego geoportalu to mamy do czynienia z ulicą i budynkiem widmo (przy okazji dziękuję Adamowi Kowalkowskiemu za sprawdzenie, bo sam o tym zapomniałem).

Wniosek jest jeden. Nie pisać, że Łubinowa to przedwojenna Szubińska, bo brak na to dowodów.

2 thoughts on “Szubińska to Łubinowa (?)

  1. „Jeżeli faktycznie dzisiejsza Szubińska to przedwojenna podgórska Szosa Bydgoska to skąd Łubinowa?”
    Jeśli by to się zgadzało, to mam pewną tezę – skoro 1.04.1938 roku Podgórz został włączony do Torunia, a w Toruniu jedna Szosa Bydgoska już była to przy okazji zmian ulic na Podgórzu i tą zmieniono – i tak powstała Łubinowa🙂 ale to tylko moje przypuszczenia

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: