Zagadka #30

[Fot. 1]

[Fot. 1]

[Fot. 2]

[Fot. 2]

[Fot. 3]

[Fot. 3]

[Fot. 4]

[Fot. 4]

Prócz „CEG. KRUSZKI” nie potrafię poprawnie odczytać wyrytych napisów. Nie znam rosyjskiego, a wyryte litery nie zawsze są wyraźne. Jeden ze strażników pewnie miał na imię Iwan. Czyli byłem już po rosyjskiej stronie Kujaw. Krótko po zrobieniu zdjęcia pozdrowił mnie IC Hutnik. Co to za miejsce i gdzie?

 

Wokół tablic

Tablice stoją – do oglądu na poniższych zdjęciach.

Wokół tablic, a więc nie będę wyzłośliwiać się na autora tekstu. Z początku odebrałem to jako bezczelność, po dłuższym namyśle stwierdziłem, że na miejscu doktora zrobiłbym to samo. Tzn. przyjął zlecenie od wiadomego wydziału i napisał. Mimo wszystko wystarczyło poinformować, znamy się nie od wczoraj. Od czasu wspólnego napisania Programu Ochrony Nekropolii Torunia minęło 3 lata i co nieco zmieniło się w danych. Nie wszystko, co w Lapidariach można znaleźć jest aktualizowane na bieżąco. A zresztą, liczby i daty widniejące w treści nie mają istotnego znaczenia dla przeciętnego czytelnika. Sęk w tym, że sprawa tablic ciągnie się już od końca 2014 roku. Wówczas przedstawiłem ich treść. Nastała cisza, podobno z powodu braku funduszy. Sytuacja powtórzyła się pod koniec roku 2015, z tym że projekt tablic oficjalnie wystawianych przez wiadome lewobrzeżne stowarzyszenie zyskał już wtedy końcowy wizerunek. Wzbogacony o skany starych zdjęć z dokumentacji archiwalnej i o tłumaczenie w języku niemieckim i angielskim. Niestety decydenci jakimś trafem zapomnieli o tym. Niewykluczone też, że zapomnieli zapytać o zdanie toruńskiej Parafii Ewangelickiej. Pojawiły się i tam luźne propozycje, by w związku z przyszłorocznym 500-leciem reformacji m. in. uświetnić cmentarze tablicami.

Otrzymaliśmy to co widzimy. Czy miasta Toruń, roszczącego sobie prawa do bycia „naj” w województwie nie stać na godne i atrakcyjne wizualnie tablice upamiętniające? W o wiele mniejszych ośrodkach wiedzą, że w 2016 roku nie wypada odwalać takiej chały. Ich wizerunek i opisane okoliczności najdobitniej pokazują, jak władze miejskie odnoszą się do tematu dziedzictwa kulturowego i bezinteresownej pracy pasjonatów, którzy de facto wykonują to, co winno należeć do obowiązku właściciela terenu – gminy miasta Toruń. W związku z powyższym zwalniam siebie z dalszych prac na zapomnianych cmentarzach Torunia. Niech zastąpią mnie ci, którzy zawsze muszą postawić na swoim, wiedzieć lepiej i bez cienia żenady zawłaszczać sobie wszystko. Nie pierwszy raz taka sytuacja miała miejsce. Urzędników i dyrektorów spółek miejskich nie stać na przyzwoitość, mnie nie stać na marnowanie potencjału i tracenie czasu ku chwale dyletantom. Bez łaski.

p1

[Fot. 1] Cmentarz ewangelicki stary | Toruń (Podgórz), 2016

p2

[Fot. 2] Cmentarz ewangelicki „stary” | Toruń (Podgórz), 2016

p3

[Fot. 3] Cmentarz ewangelicki „nowy” | Toruń (Podgórz), 2016

p4

[Fot. 4] Cmentarz ewangelicki „nowy” | Toruń (Podgórz), 2016

r1

[Fot. 5] Cmentarz ewangelicki | Toruń (Rudak), 2016

r2

[Fot. 6] Cmentarz ewangelicki | Toruń (Rudak), 2016

s1

[Fot. 7] Cmentarz ewangelicki | Toruń (Stawki), 2016

s2

[Fot. 8] Cmentarz ewangelicki | Toruń (Stawki), 2016

Prace na cmentarzu ewangelickim w Toruniu-Stawkach (XII)

Ani grudniowe temperatury, ani padający nonstop deszcz nie był w stanie nas wygnać. Przejeżdżający ludzie z niedowierzaniem obserwowali nasze poczynania. Łącznie pracowało dziś 13 osób. Pogoda nam niestraszna, nie lubimy jednak niewywiązywania się z obowiązków. Niejako w nagrodę za dotychczasowy trud Wydział Środowiska i Zieleni zamówił na dziś minikoparkę. Podobnie jak w przypadku Starego Zbrachlina chodziło o przekopanie najsilniej ukorzenionych obszarów i wyrwanie wystających pni. W tygodniu operator sprzętu zaznajomił się z cmentarzem, a dziś odwołał swoje przybycie bez uzasadnionego wytłumaczenia. Mamy nadzieję, że jakoś dojdziemy do porozumienia w tej kwestii. Zamiast koparki pracowaliśmy ręcznie. Urobek zebrany po drugiej stronie ulicy nieubłaganie rośnie. Znalezisk coraz mniej. Poza kilkoma fragmentami tablic cmentarz obdarował nas starą spłuczką. Na sam koniec dowiedzieliśmy się, że szopa od gospodarstwa sąsiadującego od wschodu najprawdopodobniej stoi na cmentarzu – fundamenty od ogrodzenia cmentarnego kończą się w połowie jej szerokości.
To była ostatnia w tym roku akcja cmentarna.

[Fot. 1] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 1] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 3] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 3] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 4] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 4] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 5] prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 5] prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 6] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 6] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 7] Cmentarz ewangelicki przy ul. Łącznej | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 7] Cmentarz ewangelicki przy ul. Łącznej | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. xx] Stara spłuczka | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 8] Stara spłuczka | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. xx] Resztki tablicy małżeństwa Bartz | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 9] Resztki tablicy małżeństwa Bartz | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. xx] Cmentarz ewangelicki | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 10] Cmentarz ewangelicki | Toruń (Stawki), 2016

Więcej zdjęć – TUTAJ

Prace na cmentarzu ewangelickim w Toruniu-Stawkach (XI)

Deszcz długo nas wyganiał z cmentarza, ale w końcu daliśmy za wygraną. Frekwencja tym razem dopisała. Przede wszystkim dziękujemy za wsparcie młodzieży z Zespołu Szkół nr 34 z toruńskich Czerniewic, a także Markowi z Aleksandrowa Kujawskiego. Wydawało się, że poza śmieciami i korzeniami już nic cmentarz nie skrywa, a przypadkowe wbicie szpadla zaowocowało odkryciem nowej obmurówki i 4 różnych fragmentów tablic. Zaskoczył także znicz i stroik złożony w jednym z nagrobków. Pracy, jak zwykle, zostało jeszcze sporo. Jeśli tylko pogoda i czas pozwolą to spotykamy się – znów wraz ze szkołą – 10 grudnia.

[Fot. 1] Stroik, znicz. Ktoś pamiętał | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 1] Stroik, znicz. Ktoś pamiętał | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Wyciąganie korzeni to jedno z naszych głównych zajęć | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Wyciąganie korzeni to jedno z naszych głównych zajęć | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 3] Drugą z prac jest pielenie wykopanych wcześniej nagrobków | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 3] Drugą z prac jest pielenie wykopanych wcześniej nagrobków | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 4] Kolejny, już sto dwudziesty któryś | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 4] Kolejny, już sto dwudziesty któryś | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 5] Taczka jak zwykle kursowała | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 5] Taczka jak zwykle kursowała | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 6] Pielenie kwatery dziecięcej | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 6] Pielenie kwatery dziecięcej | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 7] Pielenie kwatery dziecięcej | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 7] Pielenie kwatery dziecięcej | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 8] Takich kursów było sporo | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 8] Takich kursów było sporo | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 9] Jedno ze znalezisk: [Am]alie [Z]ühlke z domu Hinkler (1868-1895) | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 9] Jedno ze znalezisk: [Am]alie [Z]ühlke z domu Hinkler (1868-1895) | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 10] Na koniec grupowe (4 brakuje) | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 10] Na koniec grupowe (4 brakuje) | Toruń (Stawki), 2016

Więcej zdjęć – TUTAJ

Konferencja „Zabytki lewobrzeżnego Torunia”

To już czwarte spotkanie z cyklu „Zabytki toruńskie młodszego pokolenia”, a jednocześnie pierwsze poświęcone w całości lewobrzeżnej części Torunia. Czy są tam zabytki? O tym będziecie mogli się przekonać 26 listopada od 10 do 16 w toruńskim Centrum Dialogu im. Jana Pawła II – Bibliotece Diecezjalnej im. ks. Stanisława Kujota, Pl. Ks. Frelichowskiego 1. Organizatorami sesji są: Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska w Toruniu i toruńskie Centrum Dialogu – Biblioteka Diecezjalna. Szczegóły i program na poniższych plakatach:

14902727_1772062869715240_7074079666575525407_o

14939975_1772062883048572_4283087249683402198_o

Na konferencji opowiem Państwu o zabytkach w krzakach, czyli zapomnianych cmentarzach lewobrzeża.

Spiritus movens spotkań, a jednocześnie sekretarzem jest podgórzoholiczka Pani Katarzyna Kluczwajd, znana wszystkim jako Toruniarnia.

No i ostatnia porcja niezbędnych linków:

Strona wydarzenia na FB – TUTAJ

Podgórz Widmo (takie coś powinna mieć każda część Torunia) – TUTAJ

Cmentarze lewobrzeża znajdziecie tu na Kamieniu i  TUTAJ

Zagadka #29

Trudno o łatwiejszą zagadkę na dziś. Gdzie?

Prace na cmentarzu ewangelickim w Toruniu-Stawkach (X)

Powitał mnie widok stadka żerujących kuropatw. Płochliwe ptaki w mgnieniu oka przeleciały za mur, a ja zostałem z całym tym mokrym syfem, którego nikt nie zebrał po wakacyjnym koszeniu. Tym samym plan prac stał się jasny. Większość łodyg nie stawiała oporu i nadzwyczaj łatwo wychodziła razem z korzeniami. Niestety, której wypukłości nie ruszysz od razu wyłazi śmietnisko. Gruz, szkło, tworzywa sztuczne. A przede wszystkim gałęzie z korzeniami. Potem całość zwieźliśmy taczką do punktu odbioru przez MPO. Nawiasem mówiąc przydały się taczkowe treningi w Starym Zbrachlinie.
Kilka fragmentów porcelanowej tablicy to właściwie wszystko co dziś udało się znaleźć. Zegarek tak naprawdę został wyłowiony na cmentarzu ewangelickim nowym na Podgórzu.
Na koniec trzy słowa do szanownych sąsiadów cmentarza. Cmentarz to teren miasta, a my mamy prawo gromadzić śmieci do wywozu na terenie miejskim, lecz nie wpływamy na termin ich zabrania. Razi w oczy? Jakoś śmietnisko w miejscu wiecznego spoczynku przez tyle lat nie raziło. Aha, to nie wasz cmentarz. Najpierw pomóżcie, odwalcie kawał nie służącej waszym czterem literom roboty, potem narzekajcie. Bo własną inwencje ograniczacie do krańca płotu własnych parceli, w przeciwieństwie do świętego oburzenia. Dziś pracowało 7 osób. Ze Stawek prezes stowarzyszenia oraz były prezydent Torunia z wnukami. Gdzie reszta altruistów zatroskanych o swoje osiedle? Tyle wiemy o sobie ile nas sprawdzono. Na cmentarzu sprawdziliśmy was już po raz dziesiąty. Za miesiąc, jak pogoda pozwoli, będziecie mieć szansę jedenastą.

[Fot. 1] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 1] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 3] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 4] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 4] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 5] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 5] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 6] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 6] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 7] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 7] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 8] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 8] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 9] Znaleziska (zegarek znaleziono na Podgórzu) | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 9] Znaleziska (zegarek znaleziono na Podgórzu) | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 10] Philippe Patek Geneve. Back Deville| Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 10] Philippe Patek Geneve. Back Deville| Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 11] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 11] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 12] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 12] Dzisiejszy urobek | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 13] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 13] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016