Prace na cmentarzu ewangelickim w Toruniu-Stawkach (XI)

Deszcz długo nas wyganiał z cmentarza, ale w końcu daliśmy za wygraną. Frekwencja tym razem dopisała. Przede wszystkim dziękujemy za wsparcie młodzieży z Zespołu Szkół nr 34 z toruńskich Czerniewic, a także Markowi z Aleksandrowa Kujawskiego. Wydawało się, że poza śmieciami i korzeniami już nic cmentarz nie skrywa, a przypadkowe wbicie szpadla zaowocowało odkryciem nowej obmurówki i 4 różnych fragmentów tablic. Zaskoczył także znicz i stroik złożony w jednym z nagrobków. Pracy, jak zwykle, zostało jeszcze sporo. Jeśli tylko pogoda i czas pozwolą to spotykamy się – znów wraz ze szkołą – 10 grudnia.

[Fot. 1] Stroik, znicz. Ktoś pamiętał | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 1] Stroik, znicz. Ktoś pamiętał | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Wyciąganie korzeni to jedno z naszych głównych zajęć | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Wyciąganie korzeni to jedno z naszych głównych zajęć | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 3] Drugą z prac jest pielenie wykopanych wcześniej nagrobków | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 3] Drugą z prac jest pielenie wykopanych wcześniej nagrobków | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 4] Kolejny, już sto dwudziesty któryś | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 4] Kolejny, już sto dwudziesty któryś | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 5] Taczka jak zwykle kursowała | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 5] Taczka jak zwykle kursowała | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 6] Pielenie kwatery dziecięcej | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 6] Pielenie kwatery dziecięcej | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 7] Pielenie kwatery dziecięcej | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 7] Pielenie kwatery dziecięcej | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 8] Takich kursów było sporo | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 8] Takich kursów było sporo | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 9] Jedno ze znalezisk: [Am]alie [Z]ühlke z domu Hinkler (1868-1895) | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 9] Jedno ze znalezisk: [Am]alie [Z]ühlke z domu Hinkler (1868-1895) | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 10] Na koniec grupowe (4 brakuje) | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 10] Na koniec grupowe (4 brakuje) | Toruń (Stawki), 2016

Więcej zdjęć – TUTAJ

Konferencja „Zabytki lewobrzeżnego Torunia”

To już czwarte spotkanie z cyklu „Zabytki toruńskie młodszego pokolenia”, a jednocześnie pierwsze poświęcone w całości lewobrzeżnej części Torunia. Czy są tam zabytki? O tym będziecie mogli się przekonać 26 listopada od 10 do 16 w toruńskim Centrum Dialogu im. Jana Pawła II – Bibliotece Diecezjalnej im. ks. Stanisława Kujota, Pl. Ks. Frelichowskiego 1. Organizatorami sesji są: Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska w Toruniu i toruńskie Centrum Dialogu – Biblioteka Diecezjalna. Szczegóły i program na poniższych plakatach:

14902727_1772062869715240_7074079666575525407_o

14939975_1772062883048572_4283087249683402198_o

Na konferencji opowiem Państwu o zabytkach w krzakach, czyli zapomnianych cmentarzach lewobrzeża.

Spiritus movens spotkań, a jednocześnie sekretarzem jest podgórzoholiczka Pani Katarzyna Kluczwajd, znana wszystkim jako Toruniarnia.

No i ostatnia porcja niezbędnych linków:

Strona wydarzenia na FB – TUTAJ

Podgórz Widmo (takie coś powinna mieć każda część Torunia) – TUTAJ

Cmentarze lewobrzeża znajdziecie tu na Kamieniu i  TUTAJ

Zagadka #29

Trudno o łatwiejszą zagadkę na dziś. Gdzie?

Prace na cmentarzu ewangelickim w Toruniu-Stawkach (X)

Powitał mnie widok stadka żerujących kuropatw. Płochliwe ptaki w mgnieniu oka przeleciały za mur, a ja zostałem z całym tym mokrym syfem, którego nikt nie zebrał po wakacyjnym koszeniu. Tym samym plan prac stał się jasny. Większość łodyg nie stawiała oporu i nadzwyczaj łatwo wychodziła razem z korzeniami. Niestety, której wypukłości nie ruszysz od razu wyłazi śmietnisko. Gruz, szkło, tworzywa sztuczne. A przede wszystkim gałęzie z korzeniami. Potem całość zwieźliśmy taczką do punktu odbioru przez MPO. Nawiasem mówiąc przydały się taczkowe treningi w Starym Zbrachlinie.
Kilka fragmentów porcelanowej tablicy to właściwie wszystko co dziś udało się znaleźć. Zegarek tak naprawdę został wyłowiony na cmentarzu ewangelickim nowym na Podgórzu.
Na koniec trzy słowa do szanownych sąsiadów cmentarza. Cmentarz to teren miasta, a my mamy prawo gromadzić śmieci do wywozu na terenie miejskim, lecz nie wpływamy na termin ich zabrania. Razi w oczy? Jakoś śmietnisko w miejscu wiecznego spoczynku przez tyle lat nie raziło. Aha, to nie wasz cmentarz. Najpierw pomóżcie, odwalcie kawał nie służącej waszym czterem literom roboty, potem narzekajcie. Bo własną inwencje ograniczacie do krańca płotu własnych parceli, w przeciwieństwie do świętego oburzenia. Dziś pracowało 7 osób. Ze Stawek prezes stowarzyszenia oraz były prezydent Torunia z wnukami. Gdzie reszta altruistów zatroskanych o swoje osiedle? Tyle wiemy o sobie ile nas sprawdzono. Na cmentarzu sprawdziliśmy was już po raz dziesiąty. Za miesiąc, jak pogoda pozwoli, będziecie mieć szansę jedenastą.

[Fot. 1] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 1] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 2] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 3] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 4] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 4] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 5] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 5] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 6] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 6] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 7] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 7] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 8] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 8] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 9] Znaleziska (zegarek znaleziono na Podgórzu) | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 9] Znaleziska (zegarek znaleziono na Podgórzu) | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 10] Philippe Patek Geneve. Back Deville| Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 10] Philippe Patek Geneve. Back Deville| Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 11] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 11] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 12] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 12] Dzisiejszy urobek | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 13] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

[Fot. 13] Prace na cmentarzu ewangelickim | Toruń (Stawki), 2016

 

Uroczystość zakończenia prac na cmentarzu ewangelickim w Starym Zbrachlinie

Mottem nabożeństwa ekumenicznego wieńczącego porządkowanie cmentarza ewangelicko-augsburskiego w Starym Zbrachlinie (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski) były słowa Psalmu 16, 11: Panie! Dasz mi poznać drogę życia, | Obfitość radości w obliczu twoim, | Rozkosz po prawicy twojej na wieki. Nabożeństwu przewodniczyli pastor Michał Walukiewicz z Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Toruniu i ksiądz proboszcz Henryk Chabasiński z parafii rzymskokatolickiej pw. Św. Wojciecha Biskupa Męczennika w Zbrachlinie. Prawie na każdym nagrobku zagościł znicz bądź wrzos. Wśród zaproszonych gości byli mieszkańcy, w tym Panowie Leszek Cieślak i Jan Kuliński, którzy poświęcili nam swój czas przekazując cenne informacje o dawnych niemieckich gospodarzach Starego Zbrachlina. Gminę Waganiec reprezentował wójt Piotr Kosik będący fundatorem tablicy, a także radni pracujący podczas renowacji. Dziękujemy za obecność strażakom z OSP Zbrachlin, którzy zostawili na cmentarzu mnóstwo potu biorąc na siebie najcięższe prace. Natomiast grupie Jesień z cmentarzami dziękujemy za niezawodne niesienie pomocy bez względu na odległość.

Zdaje się, że przejmujący, zimny wiatr wystraszył przedstawicieli mediów, gdyż obecna była jedynie Gazeta Aleksandrowska. A szkoda, bo po nabożeństwie na uczestników czekał obiad przygotowany przez Spiżarnię Kujawską i pyszne ciasto. Na sam koniec rozdano pamiątkowe dyplomy.

[Fot. 1] Cmentarz ewangelicko-augsburski | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 1] Cmentarz ewangelicko-augsburski | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 2] Ks. prob. Henryk Chabasiński i pastor Michał Walukiewicz | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 2] Ks. prob. Henryk Chabasiński i pastor Michał Walukiewicz | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 3] Zaraz się zacznie | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 3] Zaraz się zacznie | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 4] Pastor Michał Walukiewicz | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 4] Pastor Michał Walukiewicz | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 5] Wójt gminy Waganiec Piotr Kosik | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 5] Wójt gminy Waganiec Piotr Kosik | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 5] Kazimierz Pamuła (Lapidaria. Zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw) | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 6] Kazimierz Pamuła (Lapidaria. Zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw) | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 7] Leszek Cieślak, najstarszy z zaproszonych gości | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 7] Leszek Cieślak, najstarszy z zaproszonych gości | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 8] Ks. prob. Henryk Chabasiński | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 8] Ks. prob. Henryk Chabasiński | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 9] Znicze, wrzosy | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 9] Znicze, wrzosy | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 10] Nabożeństwo ekumeniczne | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 10] Nabożeństwo ekumeniczne | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

Za mną bez mała 20 wizyt w Starym Zbrachlinie. Siłą rzeczy cmentarz wyrwany fabryce mas bitumicznych i przywrócony na nowo krajobrazowi kulturowemu wsi wrył się w pamięć. Niewiele widziałem Starego Zbrachlina poza cmentarzem więc życzę mu, by choć raz do roku był pamiętany i pielęgnowany. Dlatego, że jest.

Tablica i diablik, czyli Stary Zbrachlin (XIX)

To było dziewiętnaste, ostatnie robocze spotkanie na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Starym Zbrachlinie (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski). Tablica stoi! Dziękujemy firmie EMMI – grafika i strony www za jej zaprojektowanie, a Urzędowi Gminy Waganiec za montaż i obudowę. Podczas wczorajszego grabienia jakiś czort wylazł na światło dzienne. Przy bliższych oględzinach okazało się, że mamy do czynienia z samym diabłem. Uśmiechnięty, atletycznie zbudowany, rogi małe za to ogon długi. Na pelerynce napis: „Het Laatste Nieuws”. Zaklęcie wzywające Lucyfera? Sprawdziliśmy i okazało się, że to tytuł popularnego dziennika wydawanego w niderlandzkiej części Belgii. Wygląda to na wróżbę pojawienia się mediów na jutrzejszych uroczystościach 😉
Ostatecznie mamy w Starym Zbrachlinie 50 nagrobków z czego 40 posiada inskrypcje identyfikujące zmarłych. Dokumentacja zostanie zaktualizowana w najbliższych dniac
h: http://lapidaria.wikidot.com/cmentarz-ewangelicki-stary-zbrachlin

[Fot. 1] Widok od wejścia (wschodu) | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 1] Widok od wejścia (wschodu) | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 2] Tablica informacyjna | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 2] Tablica informacyjna | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 3] Widok od strony północnej | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 3] Widok na stronę północną | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 4] Widok od strony południowej | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 4] Widok na stronę południową | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 5] Diabeł cmentarny | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 5] Diabeł cmentarny | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 6] Sympatyczna czarcia mordka | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 6] Sympatyczna czarcia mordka | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 7] "Het Laatste Nieuws" | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 7] „Het Laatste Nieuws” – tytuł popularnego dziennika niderlandzkiego w Belgii | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 8] Cmentarz ewangelicko-augsburski | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

[Fot. 8] Cmentarz ewangelicko-augsburski | Stary Zbrachlin (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski), 2016

 

Nabożeństwo w Starym Zbrachlinie – 15.10.2016

02-4na3napl111

W imieniu Lapidariów serdecznie zapraszam na nabożeństwo ekumeniczne na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Starym Zbrachlinie (gm. Waganiec, pow. aleksandrowski) z udziałem ks. proboszcza Henryka Chabasińskiego z parafii rzymskokatolickiej pw. Św. Wojciecha Biskupa Męczennika w Zbrachlinie i pastora Michała Walukiewicza z parafii ewangelicko-augsburskiej w Toruniu. Nabożeństwo odbędzie się w najbliższą sobotę, 15 października, o godz. 11: 00.

Cmentarz znajduje się tuż przy wytwórni mas bitumicznych, ok. 400 metrów od drogi krajowej nr 91: http://bit.ly/1NRP1Dh

Zdjęcie ukazuje stan z początku września, teraz jest (ciut) lepiej😉 A zresztą, kto przyjdzie, ten się przekona.